Blog VOA
Trân Văn
22-4-2024
![](https://baotiengdan.com/wp-content/uploads/2024/04/1-79-300x190.jpg)
Các kĩ sư, công nhân đường sắt, đơn vị thi công khẩn trương sửa chữa đường sắt trong hầm Băi Gió để cho tàu thử tài qua an toàn. Nguồn: Báo Giao Thông
Đến nay, tuyến đường sắt xuyên Việt vẫn c̣n bị tắc ở đoạn băng qua xă Đại Lănh, huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Ḥa do hầm Băi Gió bị sập. Hầm Băi Gió (dài khoảng 900 mét, rộng 4 mét, cao 5 mét) được xây dựng năm 1930 khi Việt Nam c̣n thuộc Pháp. Hầm bị sạt lở khi Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (Tổng Công ty ĐSVN) tiến hành gia cố đoạn đường sắt từ Nghệ An tới Khánh Ḥa.
Chiều 12/4/2024 hầm Băi Gió bị sụp khoảng 20 mét ở đoạn cách đầu hầm phía Bắc khoảng 85 mét. Sáng 13/4/2024, hầm tiếp tục bị sụp và tối cùng ngày lại sụp nữa… Đó là lư do việc di chuyển bằng xe lửa từ Bắc vào Nam và ngược lại bị gián đoạn. Tổng Công ty ĐSVN phải dùng các phương tiện vận tải đường bộ đưa hàng chục ngàn hành khách qua phía bên kia hầm Băi Gió để họ có thể tiếp tục hành tŕnh bằng xe lửa [1]…
***
Trong khi hệ thống truyền thông chính thức chỉ loan tin hầm Băi Gió bị sập và cả Tổng Công ty ĐSVN lẫn hệ thống công quyền đang “nỗ lực khắc phục sự cố” để “có thể thông đường vào ngày 22/4/2024” [2] th́ người dùng mạng xă hội đưa ra nhiều ư kiến cần chú ư nhưng chưa được quan tâm đúng mức. Chẳng hạn theo ông Nguyễn Thông: Một nước dài thọng như nước ta, cả 3.000 cây số th́ đường sắt liên vận là quan trọng nhất, kinh tế nhất. Chính v́ thế người Pháp đă bắt tay làm đường sắt ngay sau khi đă tạm ổn định cuộc chinh phục. Những đoạn đường, tuyến đường cuối cùng họ làm tuổi cũng đă cả thế kỷ. Đường sắt là công tŕnh kỳ vĩ số một mà người Pháp đă xây dựng và để lại cho xứ An Nam. Nói chính xác, không có “thực dân Pháp” th́ không có đường sắt Việt Nam. Thế nhưng sau khi đánh đuổi được “thực dân Pháp”, hầu như người cộng sản chỉ biết tiếp thu sử dụng sản phẩm có sẵn, khai thác triệt để, chứ không làm thay đổi, phát triển được bao nhiêu. Ngay khổ/cỡ đường, cho tới giờ, sau cả trăm năm, vẫn hẹp như cũ. Các toa tàu phần lớn vẫn kiểu cũ, vệ sinh xả thải ngay xuống nền đường ray. Tốc độ thậm chí c̣n chậm hơn tàu thời Pháp. Mua được cái vé xe lửa để xuyên Việt, để về quê dịp lễ tết c̣n khổ hơn bị trời hành,…
Ông Nguyễn Thông cảnh báo: Công tŕnh giao thông vĩ đại như thế, hầm qua đèo Cả vừa bị sụp chẳng hạn, rồi hầm Hải Vân, hầm đèo Ngang,.. cả thế kỷ bị khai thác tối đa mà không nghĩ tới bồi bổ gia cố th́ nó phải sụp thôi. Tất nhiên họ sẽ đổ cho trời, tại địa chất này nọ. Đường sắt lộ thiên bị sụp, bị ngập lụt, dù hư hỏng cách mấy cũng dễ khắc phục trong thời gian ngắn nhưng ở hầm hẹp khó bề xoay trở th́ đừng nghĩ cứ có quyết tâm và tinh thần cách mạng tiến công là được. Hầm Băi Gió (đèo Cả) là ví dụ. Mấy ngày rồi cũng chưa biết khi nào mới xong, xong rồi có dám chạy lại không. Mà khi nó đă rệu ră sau trăm năm bị lợi dụng, không bồi bổ th́ chẳng riêng đoạn sụp ấy đâu, nhiều đoạn khác đang chờ tới lượt. Rồi những hầm khác nữa cũng đang xếp hàng chờ an nghỉ sau trăm năm phục vụ. Bóc lột chúng măi, tất nhiên tới lúc chúng phải đ́nh công bằng cách… sụp. Với những cái hầm tuổi bách niên như thế, nói phỉ phui cái miệng, tàu đang chui vào giữa mà nó sụp cái ầm th́ sau đó chỉ c̣n cách họp bàn rút kinh nghiệm. Hầm Băi Gió chính là lời cảnh báo, là lời nhắc nhở của ông trời chứ không phải đùa. Sau hai phần ba thế kỷ tiếp thu sự cai trị đất nước này, với ngành đường sắt, người cộng sản đă để lại dấu ấn về sự thụt lùi vĩ đại, kể từ khi “nhà mày có khỉ già lắm” [3].
Không chỉ có ông Nguyễn Thông bày tỏ sự lo ngại như vừa dẫn. Một số người sử dụng mạng xă hội đă chia sẻ lại những thông tin mà Hoàng Thiên Nga bảo là ghi nhận được từ một nhóm “dân kỹ thuật công tŕnh giao thông vận tải và Bách Khoa” nhưng “say xỉn, thiếu hiểu biết, kém chuyên môn mà hay lên mặt vẽ vời dạy đời”. do vậy có thể sẽ bị “cảnh sát giao thông bắt hết cho sáng mắt ra”…
Tụi nó dự đoán là qua gần một thế kỷ tồn tại, cái hầm xe lửa xuyên núi mang tên Băi Gió ở khu vực đèo Cả nay đă gần như ‘bị mục’ toàn bộ. Nguyên nhân là v́ rung lắc, chấn động, cộng hưởng,… do hàng triệu chuyến tàu chạy suốt gần một thế kỷ qua. Một cái hầm nh́n khổng lồ cứng như đá vậy chứ do chấn động cộng hưởng lâu năm bên trong nó nứt chi chít như tổ ong và mềm như cát, đụng sơ sơ một cái là sụm xuống như cây mục. Đường hầm này rất dài, hơn 900m. Trong tương lai, một đoàn tàu dài 200m, chứa vài trăm hành khách, đi đến giữa hầm mà nó sụp xuống một cái là thành… phim ma luôn. Hành khách chưa chắc chết ngay v́ bị cát đá đè đâu bởi khung tàu rất cứng nhưng sẽ chết v́… ngộp thở. Trong cái đường hầm này hoàn toàn không có hệ thống thông gió, thông khí, chiếu sáng ǵ hết ráo. Mỗi khi chui vô cái hầm này, hành khách đều luôn ngửi thấy mùi khói dầu diesel đặc sệt, do hàng triệu chuyến tàu thải ra và cứ quanh quẩn nằm măi trong đó suốt gần thế kỷ. Tất nhiên là chuyến tàu sau sẽ đuổi đi một phần khói của chuyến tàu trước xả ra nhưng nói chung lượng khói c̣n tồn trữ là đậm đặc. Kịch bản phim ma như sau:
Nếu sụp hầm phía đuôi tàu mà cát đá không đè lên toa nào th́ chuyến tàu đó sẽ b́nh an thoát khỏi đường hầm tử thần…mà không ai biết. Cái này là hên lắm nhe. Nếu hầm sụp ngay trước đầu máy th́ khỏi nói, dồn toa đè ép ở tốc độ 60 km/h đến 70 km/h th́ chết rất đông ngay từ đầu, số c̣n lại sẽ rất ít người đủ sức khỏe, ít chấn thương và đủ sức ṃ xuống tàu và đi ngược lại để thoát ra khỏi hầm. Nếu hầm sụp vào phần thân hay đuôi tàu và lượng đất đá ít hay không quá nhiều, không dẫn đến trật bánh… th́ tàu vẫn có thể thoát ra khỏi hầm. Nếu lượng đất đá quá nhiều, sụp vào phần thân hay đuôi tàu, gây trật bánh th́ hy vọng một số toa gần đầu tàu nhờ trớn di chuyển sẽ thoát được ra cửa hầm cùng với đầu tàu. C̣n nếu sụp đổ dây chuyền, sụp toàn bộ cái hầm ở mức độ chôn sống toàn bộ con tàu và mấy trăm hành khách trên đó th́ quốc tang có mà cả tháng, cùng hàng trăm mẩu chuyện tang thương, do dân t́nh tự bịa ra. Lưu ư là trong cái hầm ấy không có miếng sóng điện thoại nào hết, ấy là tôi xài Mobile và Vina, c̣n số Viettel thần thánh có sóng hay không th́ tôi không biết.
Giải pháp – nếu sụp cái hầm này th́ các hầm khác có khả năng cũng ở t́nh trạng tồi tệ tương tự. Cho nên giải pháp tối ưu nhất là xóa toàn bộ các hầm cũ từ thời Pháp, khoan mới xây mới toàn bộ các hầm, hoặc bỏ hầm làm đường đi bên ngoài nếu có thể. Công cuộc này xem như làm mới. xây mới lại toàn bộ hệ thống đường sắt Việt Nam theo khổ đường quốc tế 1,435 m ǵ đó. C̣n tuyến đường sắt cũ chỉ khai thác loanh quanh các khu vực không có hầm. Công cuộc này nghe đâu tốn kém mấy trăm tỷ đô la mà đâu có thu tiền ngay được như các hầm đường bộ cho xe hơi. Hiện nay nhà tàu ở khu vực sụp hầm đang gia cố theo kiểu truyền thống là dựng khung sắt, lót dầm bằng thép tấm và đổ bê tông để xài tạm trước mắt nhưng giải pháp này không ổn, v́ mới dựng được một khúc th́ nó sụp tiếp lần hai, môi răng lẫn lộn… phải làm lại tử đầu rồi... Giả sử ngon lành hết rồi, tức là sửa chữa ngon lành ở khúc mới sụp ấy rồi cho tàu chạy lại th́ chắc ǵ ở gần một cây số hầm trước mắt… nó sẽ ngon cho các cụ? Nếu ư thức được những rủi ro tiềm ẩn như đă nêu th́ quan cụ ông, quan cụ bà nào dám kư lệnh cho tàu chạy lại như b́nh thường nhỉ? Rồi bảo hiểm y tế, bảo hiểm tai nạn, bảo hiểm nhân thọ… cho đội ngũ lái tàu, trưởng toa, nhân viên…và hàng trăm, hàng ngàn hành khách dập d́u dịp lễ tết? Nghĩ đến cảnh tàu bị chôn giữa hầm mà đến vài tuần sau mới moi ra được [4]!
***
Lănh đạo Tổng Công ty ĐSVN, cao hơn là các viên chức lănh đạo đảng, quốc hội, chính phủ có nhận ra hoặc có nghĩ tới những khía cạnh mà một số người sử dụng mạng xă hội đă nêu ra không? Có ai liên tưởng, so sánh về tính hữu dụng của các tượng đài, các cổng chào, những công thự bề thế từ trung ương tới địa phương,… với hệ thống đường sắt hiện đại và an toàn lẽ ra đă phải quan tâm và đầu tư từ lâu rồi không?
Chú thích
[1] https://vnexpress.net/ham-duong-sat-bai-gio-sat-lo-do-da-phong-hoa-lau-nam-4734362.html
[2] https://media.chinhphu.vn/du-kien-22-4-khac-phuc-xong-su-co-sap-ham-bai-gio-102240416182430412.htm
[3] https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=pfbid02jV81gVt6h9FK495oW5 fkhGaYTLnfmeF4ZzQ294rAJ1Nk3Dghvpu5vq5vc2gB35mtl&id =100024722048900
[4] https://www.facebook.com/BanLong11/posts/pfbid022k2tZAvidb5DoLKQKHKaQRVWN1Ydt6VMQ69bq77EJbC Hw3mbtHvJwTTcYR5Am5Zvl